Trước tác động của biến đổi khí hậu, dịch bệnh, chi phí đầu vào gia tăng và yêu cầu ngày càng khắt khe từ thị trường, ngành chăn nuôi Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mạnh mẽ. Các mô hình sản xuất truyền thống dần bộc lộ những hạn chế về khả năng kiểm soát rủi ro, hiệu quả vận hành và tính bền vững, đòi hỏi người chăn nuôi và doanh nghiệp phải thích ứng với những phương thức sản xuất mới.
Xu hướng chăn nuôi hiện nay không chỉ tập trung vào mục tiêu nâng cao năng suất mà còn hướng đến ứng dụng công nghệ phù hợp, sử dụng hiệu quả tài nguyên và quan tâm nhiều hơn đến phúc lợi động vật. Những chuyển dịch này đang góp phần định hình một ngành chăn nuôi hiện đại, hiệu quả và bền vững hơn, đáp ứng nhu cầu của người tiêu dùng đồng thời tạo giá trị lâu dài cho cộng đồng và môi trường.
1. Sự cần thiết của việc cập nhật xu hướng phát triển ngành chăn nuôi tại Việt Nam
Ngành chăn nuôi Việt Nam đang đứng trước nhiều áp lực từ dịch bệnh, biến động giá nguyên liệu đầu vào, chi phí sản xuất gia tăng và những tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu. Đồng thời, người tiêu dùng và các thị trường xuất khẩu cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc, chất lượng sản phẩm và phát triển bền vững. Những yếu tố này buộc ngành chăn nuôi phải thay đổi từ phương thức sản xuất đến mô hình quản trị để thích ứng với xu thế mới.
Việc cập nhật các xu hướng phát triển không chỉ giúp người chăn nuôi nhận diện những thay đổi của thị trường và lựa chọn giải pháp phù hợp với quy mô, đối tượng vật nuôi và điều kiện đầu tư. Qua đó, cơ sở sản xuất có thêm căn cứ để kiểm soát rủi ro, nâng cao hiệu quả vận hành, đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Xu hướng chăn nuôi hiện nay đang chuyển dịch sang mô hình trang trại hiện đại, quy mô lớn và phát triển bền vững
>> Tham khảo thêm: Các công nghệ chăn nuôi hiện đại được ứng dụng tại Việt Nam
2. Top 4 xu hướng định hướng ngành chăn nuôi hiện nay
Theo Chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045, ngành chăn nuôi Việt Nam đang chuyển dịch theo hướng hiện đại, ứng dụng công nghệ và phát triển bền vững. Bốn xu hướng dưới đây được xem là nền tảng giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, kiểm soát rủi ro và đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.
2.1. Chuyển dịch từ chăn nuôi nông hộ sang mô hình chăn nuôi quy mô tập trung, chuyên nghiệp và an toàn sinh học
Chăn nuôi nông hộ vẫn giữ vai trò nhất định tại nhiều địa phương. Tuy nhiên, trước yêu cầu kiểm soát dịch bệnh, chất lượng và truy xuất nguồn gốc, ngành chăn nuôi đang định hướng giảm dần hình thức nhỏ lẻ, thiếu kiểm soát, đồng thời tăng tỷ trọng chăn nuôi trang trại và liên kết chuỗi theo Chiến lược phát triển chăn nuôi giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến năm 2045.
So với chăn nuôi nhỏ lẻ, mô hình trang trại tập trung cho phép tiêu chuẩn hóa quy trình sản xuất và sử dụng hiệu quả nhân công, thức ăn và cơ sở hạ tầng. Đồng thời, việc áp dụng các biện pháp an toàn sinh học một cách đồng bộ giúp kiểm soát nguy cơ dịch bệnh trong quá trình sản xuất. Khi được vận hành theo quy trình thống nhất, mô hình này cũng giúp theo dõi chất lượng đàn vật nuôi và đáp ứng tốt hơn yêu cầu của chuỗi cung ứng.

Mô hình chăn nuôi tập trung với hệ thống chuồng trại hiện đại giúp chuẩn hóa quy trình, kiểm soát dịch bệnh và nâng cao chất lượng sản phẩm
2.2. Đẩy mạnh chăn nuôi công nghệ cao và chuyển đổi số
Chăn nuôi công nghệ cao đang trở thành xu hướng quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và khả năng cạnh tranh của ngành. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào kinh nghiệm, các trang trại hiện đại ngày càng ứng dụng công nghệ số để giám sát, phân tích và quản lý hoạt động chăn nuôi theo thời gian thực. Đây cũng là nền tảng để xây dựng mô hình sản xuất chính xác, minh bạch và thích ứng tốt hơn với những biến động của thị trường.
Trong thực tế, nhiều giải pháp như cảm biến tự động theo dõi nhiệt độ, độ ẩm và chất lượng không khí trong chuồng nuôi; trí tuệ nhân tạo (AI) hỗ trợ phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường về sức khỏe vật nuôi; hay phần mềm quản lý trang trại giúp số hóa dữ liệu về giống, dinh dưỡng, tiêm phòng và năng suất đang được triển khai ngày càng rộng rãi. Việc kết hợp IoT, AI và dữ liệu lớn (Big Data) không chỉ giúp tối ưu nguồn lực, giảm chi phí vận hành mà còn tăng khả năng truy xuất nguồn gốc và kiểm soát chất lượng trong toàn bộ chuỗi chăn nuôi.

Ứng dụng hệ thống làm mát EVAP trong chuồng nuôi lợn
2.3. Phát triển mô hình chăn nuôi tuần hoàn, xanh và phát thải thấp
Phát triển chăn nuôi tuần hoàn là xu hướng chuyển đổi từ mô hình tiêu thụ tài nguyên sang mô hình tái sử dụng và tái tạo giá trị. Theo Chiến lược phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững, ngành chăn nuôi được định hướng đẩy mạnh kinh tế tuần hoàn, tận dụng phụ phẩm, xử lý chất thải ngay tại nguồn và kết hợp sản xuất năng lượng tái tạo nhằm hạn chế tác động đến môi trường, nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên và tăng khả năng thích ứng trước những biến động của khí hậu.
Trong thực tế, nhiều trang trại đã ứng dụng hệ thống Biogas để chuyển hóa chất thải chăn nuôi thành khí sinh học phục vụ phát điện và đun nấu, đồng thời tái sử dụng bùn thải làm phân bón hữu cơ. Bên cạnh đó, việc kết hợp điện mặt trời, tiết kiệm nước và tái sử dụng phụ phẩm trong sản xuất đang góp phần giảm chi phí vận hành, hạn chế lãng phí tài nguyên và từng bước xây dựng mô hình chăn nuôi xanh, phát thải thấp theo định hướng của nền nông nghiệp bền vững.

Mô hình chăn nuôi tuần hoàn ứng dụng Biogas để tái tạo năng lượng và giảm phát thải
2.4. Tăng cường an toàn sinh học, sức khỏe và phúc lợi động vật
Sự thay đổi trong nhận thức của người tiêu dùng đang định hình một tiêu chuẩn mới cho ngành chăn nuôi. Không chỉ quan tâm đến thực phẩm an toàn, chất lượng, người tiêu dùng còn chú trọng đến tính nhân đạo trong quá trình chăn nuôi, từ điều kiện sống, chế độ chăm sóc đến việc đảm bảo sức khỏe và giảm căng thẳng cho vật nuôi.
Theo Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14264-1:2024 về Phúc lợi động vật trong chăn nuôi trâu, bò, vật nuôi cần được bảo đảm môi trường sống phù hợp, đầy đủ thức ăn, nước uống và được chăm sóc sức khỏe theo quy trình thú y. Cùng với đó, các trang trại hiện đại ưu tiên phòng bệnh hơn điều trị, sử dụng kháng sinh có trách nhiệm và áp dụng đồng bộ các biện pháp an toàn sinh học nhằm nâng cao phúc lợi động vật, giảm nguy cơ dịch bệnh và hướng tới một nền chăn nuôi bền vững.

Mô hình chăn nuôi an toàn sinh học bảo đảm sức khỏe và phúc lợi động vật
